INCIPIT CONCILIUM URBIS ROMAE SUB DAMASO PAPA DE EXPLANATIONE FIDEI
COMEÇA O CONCÍLIO DE ROMA SOB O PAPA DÂMASO SOBRE A EXPLANAÇÃO DA FÉ
I. Dictum est:
I. Foi dito:
1. Prius agendum est de Spiritu septiformi, qui in Christo requiescit:
Spiritus sapientiae: «Christus Dei virtus et Dei sapientia».
Spiritus intellectus: «Intellectum dabo tibi et instruam te in via, in qua ingredieris».
Spiritus consilii: «Et vocabitur nomen eius magni consilii angelus».
Spiritus virtutis: ut supra «Dei virtus et Dei sapientia».
Spiritus scientiae: «Propter emninentiam Christi scientiae Iesu apostoli».
Spiritus veritatis: «Ego sum via et vita et veritas».
Spiritus timoris Dei: «Initium sapientiae timor Domini».
1. Primeiramente, devemos tratar acerca do Espírito septiforme que repousa em Cristo:
Espírito de sabedoria: «Cristo, virtude de Deus e sabedoria de Deus» (1Co 1, 24).
Espírito de inteligência: «Dar-te-ei inteligência e te instruirei no caminho em que entrarás» (Sl 31, 8).
Espírito do conselho: «E seu nome será chamado anjo do grande conselho» (Is 9, 6 LXX).
Espírito de virtude: como acima, «virtude de Deus e sabedoria de Deus» (1Co 1, 24).
Espírito da ciência: «Por causa da eminência da ciência de Cristo Jesus» (Ef 3, 19; Fl 3, 8), o enviado.
Espírito da verdade: «Eu sou o caminho e a vida e a verdade» (Jo 14, 6).
Espírito do temor de Deus: «O princípio da sabedoria é o temor do Senhor» (Pr 9, 10).
2. Multiformis autem nominum Christi dispensatio:
Dominus, quia spiritus;
Verbum, quia Deus;
Filius, quia unigenitus ex Patre;
Homo, quia natus ex Virgine;
Sacerdos, quia se obtulit holocaustum;
Pastor, quia custos;
Vermis, quia resurrexit;
Mons, quia fortis;
Via, quia rectus;
Ostium, quia per ipsum ingressus in vita est;
Agnus, quia passus est;
Lapis, quia structio angularis;
Magister, quia ostensor vitae;
Sol, quia inluminator;
Verus, quia a Patre;
Vita, quia Creator;
Panis, quia caro;
Samaritanus, quia custos et misericors;
Christus, quia unctus;
Iesus, quia Salvator;
Deus, quia ex Deo;
Angelus, quia missus;
Sponsus, quia Mediator;
Vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus;
Leo, quia Rex;
Petra, quia firmamentum;
Flos, quia electus;
Propheta, quia futura revelavit.
2. Mas multiforme é a dispensação dos nomes de Cristo:
Senhor, porque é espírito;
Verbo, porque é Deus;
Filho, porque é o unigênito do Pai;
Homem, porque nasceu da Virgem;
Sacerdote, porque se ofereceu como holocausto;
Pastor, porque é protetor;
Verme, porque ressuscitou;
Monte, porque é forte;
Caminho, porque é reto;
Porta, porque por meio dele se dá a entrada na vida;
Cordeiro, porque padeceu;
Pedra, porque é a construção angular;
Mestre, porque é o ostensor da vida;
Sol, porque é iluminador;
Verdadeiro, porque procede do Pai;
Vida, porque é o Criador;
Pão, porque se fez carne;
Samaritano, porque é protetor e misericordioso;
Cristo, porque foi ungido;
Jesus, porque é o Salvador;
Deus, porque procede de Deus;
Anjo, porque foi enviado;
Noivo, porque é o Mediador;
Videira, porque fomos redimidos por seu próprio sangue;
Leão, porque é Rei;
Rochedo, porque é o firmamento;
Flor, porque foi eleito;
Profeta, porque revelou as coisas futuras.
3. Spiritus enim Sanctus non est Patris tantummodo aut Filii tantummodo Spiritus, sed Patris et Filii Spiritus; scriptum est enim: «Si quis dilexerit mundum, non est Spiritus Patris in illo»; item scriptum est; «Quisquis autem Spiritum Christi non habet, hic non est eius». nominato ita patre et Filio intelligitur Spiritus Sanctus, de quo ipse filius in evangelio dicit quia Spiritus Sanctus «a Patre procedit» et «de meo accipiet et adnuntiabit vobis».
3. O Espírito Santo, de fato, não é Espírito só do Pai ou só do Filho, mas Espírito do Pai e do Filho; pois está escrito: «Se alguém amar o mundo, o Espírito do Pai não está nele» (1Jo 2, 15); igualmente está escrito: «Mas quem não tem o Espírito de Cristo, esse não é dele» (Rm 8, 9). Quando são assim nomeados o Pai e o Filho entende-se o Espírito Santo, de quem o próprio Filho, no Evangelho, diz: que o Espírito Santo «procede do Pai» (Jo 15, 26) e «receberá do que é meu e vo-lo anunciará» (Jo 16, 14).
II. Item dictum est:
II. Também foi dito:
Nunc vero de scripturis divinis agendum est, quid universalis catholica recipiat ecclesia vel quid vitare debeat.
Agora, porém, devemos tratar das Escrituras divinas, o que a universal Igreja Católica acolhe e ainda o que deve evitar.
1. INCIPIT ORDO VETERIS TESTAMENTI:
1. COMEÇA A ORDEM DO ANTIGO TESTAMENTO:
| Genesis | liber unus |
| Exodus | liber unus |
| Leviticus | liber unus |
| Numeri | liber unus |
| Deuteronomium | liber unus |
| Iesu Nave | liber unus |
| Iudicum | liber unus |
| Ruth | liber unus |
| Regum | libri quatuor |
| Paralypomenon | libri duo |
| Psalmorum CL | liber unus |
| Salomonis libri tres | |
| Proverbia | liber unus |
| Ecclesiastes | liber unus |
| Cantica canticorum | liber unus |
| Item Sapientiae | liber unus |
| Ecclesiasticum | liber unus |
| Gênesis | um livro |
| Êxodo | um livro |
| Levítico | um livro |
| Números | um livro |
| Deuteronômio | um livro |
| Jesus Nave | um livro |
| Juízes | um livro |
| Rute | um livro |
| Reis | quatro livros |
| Paralipômenos | dois livros |
| 150 Salmos | um livro |
| Três livros de Salomão | |
| Provérbios | um livro |
| Eclesiastes | um livro |
| Cânticos dos cânticos | um livro |
| Também Sabedoria | um livro |
| Eclesiástico | um livro |
2. ITEM ORDO PROPHETARUM:
2. IGUALMENTE, A ORDEM DOS PROFETAS:
| Esaiae | liber unus |
| Hieremiae | liber unus |
| cum Cinoth, id est, de Lamentationibus suis | |
| Ezechielis | liber unus |
| Danihelis | liber unus |
| Oseae | liber unus |
| Amos | liber unus |
| Micheae | liber unus |
| Iohel | liber unus |
| Abdiae | liber unus |
| Ionae | liber unus |
| Naum | liber unus |
| Abbacuc | liber unus |
| Sophoniae | liber unus |
| Aggei | liber unus |
| Zachariae | liber unus |
| Malachiae | liber unus |
| Isaías | um livro |
| Jeremias | um livro |
| com Cinoth, isto é, suas Lamentações | |
| Ezequiel | um livro |
| Daniel | um livro |
| Oséias | um livro |
| Amós | um livro |
| Miquéias | um livro |
| Joel | um livro |
| Abdias | um livro |
| Jonas | um livro |
| Naum | um livro |
| Habacuc | um livro |
| Sofonias | um livro |
| Ageu | um livro |
| Zacarias | um livro |
| Malaquias | um livro |
3. ITEM ORDO HISTORIARUM:
3. IGUALMENTE, A ORDEM DAS HISTÓRIAS:
| Iob | liber unus |
| Tobiae | liber unus |
| Hesdrae | libri duo |
| Hester | liber unus |
| Iudith | liber unus |
| Machabaeorum | libri duo |
| Jó | um livro |
| Tobias | um livro |
| Esdras | dois livros |
| Ester | um livro |
| Judite | um livro |
| Macabeus | dois livros |
4. ITEM ORDO SCRIPTURARUM NOVI TESTAMENTI quem sancta et catholica Romana suscipit et veneratur ecclesia:
4. IGUALMENTE, A ORDEM DAS ESCRITURAS DO NOVO TESTAMENTO que a santa e católica Igreja Romana reconhece e venera:
| Evangeliorum libri quattuor | |
| secundum Mathaeum | liber unus |
| secundum Marcum | liber unus |
| secundum Lucam | liber unus |
| secundum Iohannem | liber unus |
| Item Actuum apostolorum | liber unus |
| Epistulae Pauli apostoli numero quattuordecim | |
| ad Romanos | epistula una |
| ad Corinthios | epistulae duae |
| ad Ephesios | epistula una |
| ad Thesalonicenses | epistulae duae |
| ad Galatas | epistula una |
| ad Philippenses | epistula una |
| ad Colosenses | epistula una |
| ad Timotheum | epistulae duae |
| ad Titum | epistula una |
| ad Philemonem | epistula una |
| ad Hebreos | epistula una |
| Item Apocalypsis Ioannis | liber unus |
| Item canonicae epistulae numero septem | |
| Iacobi apostoli | epistula una |
| Petri apostoli | epistulae duae |
| Ioannis apostoli | epistula una |
| alterius Iohannis presbyteri | epistulae duae |
| Iudae Zelotis apostoli | epistula una |
| Quatro livros dos Evangelhos | |
| segundo Mateus | um livro |
| segundo Marcos | um livro |
| segundo Lucas | um livro |
| segundo João | um livro |
| Também os Atos dos Apóstolos | um livro |
| As epístolas do Apóstolo Paulo, em número de quatorze | |
| aos Romanos | uma epístola |
| aos Coríntios | duas epístolas |
| aos Efésios | uma epístola |
| aos Tessalonicenses | duas epístolas |
| aos Gálatas | uma epístola |
| aos Filipenses | uma epístola |
| aos Colossenses | uma epístola |
| a Timóteo | duas epístolas |
| a Tito | uma epístola |
| a Filêmon | uma epístola |
| aos Hebreus | uma epístola |
| Também o Apocalipse de João | um livro |
| Também as epístolas canônicas, em número de sete | |
| do Apóstolo Tiago | uma epístola |
| do Apóstolo Pedro | duas epístolas |
| do Apóstolo João | uma epístola |
| do outro João, o Presbítero | duas epístolas |
| do Apóstolo Judas, o Zelote | uma epístola |
EXPLICIT CANON NOVI TESTAMENTI
TERMINA O CÂNON DO NOVO TESTAMENTO
III. Item dictum est:
III. Também foi dito:
[INCIPIT DECRETALE DE RECIPIENDIS ET NON RECIPIENDIS LIBRIS QUI SCRIPTUS EST A GELASIO PAPA SEPTUAGINTA VIRIS ERUDITISSIMIS EPISCOPIS IN SEDE APOSTOLICA URBIS ROMAE]
[COMEÇA A DECRETAL SOBRE OS LIVROS QUE DEVEM SER RECEBIDOS E OS QUE NÃO DEVEM SER RECEBIDOS, QUE FOI ESCRITA PELO PAPA GELÁSIO COM SETENTA BISPOS, VARÕES ERUDITÍSSIMOS, NA SÉ APOSTÓLICA DA CIDADE DE ROMA]
1. Post has omnes propheticas et evangelicas atque apostolicas quas superius depromsimus scripturas, quibus ecclesia catholica per gratiam dei fundata est, etiam illud intimandum putavimus quod, quamvis universae per orbem catholicae diffusae ecclesiae unus thalamus Christi sit, sancta tamen Romana ecclesia nullis synodicis constitutis ceteris ecclesiis praelata est, sed evangelica voce Domini et Salvatoris nostri primatum obtenuit: 'tu es Petrus' inquiens 'et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam et portae inferni non praevalebunt adversus eam; et tibi dabo claves regni caelorum, et quaecumque ligaveris super terram erunt ligata et in caelo et quaecumque solveris super terram erunt soluta et in caelo'.
1. Depois de todas estas Escrituras proféticas, evangélicas e apostólicas, que apresentamos mais acima, nas quais a Igreja Católica, pela graça de Deus, está fundada, ainda que para toda a Igreja Católica difundida pelo orbe haja um único tálamo de Cristo, contudo, a santa Igreja Romana não foi colocada à frente das outras Igrejas por quaisquer decretos sinódicos, mas obteve o primado pela voz evangélica de nosso Senhor e Salvador, dizendo: «Tu és Pedro e sobre esta pedra edificarei a minha Igreja e as portas do inferno não prevalecerão contra ela; e te darei as chaves do reino dos céus, e tudo o que ligares sobre a terra será ligado também no céu, e tudo que desligares sobre a terra será desligado também no céu» (Mt 16, 18-19).
2. Addita est etiam societas beatissimi Pauli apostoli 'vas electionis', qui non diverso, sicut heresei garriunt, sed uno tempore uno eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone agonizans coronatus est; et pariter supradictam sanctam Romanam ecclesiam Christo Domino consecrarunt aliisque omnibus urbibus in universo mundo sua praesentia atque venerando triumpho praetulerunt.
2. Acrescenta-se também a sociedade do beatíssimo Apóstolo Paulo, «vaso de eleição», que, agonizando juntamente com Pedro, não em tempo diferente, como tagarelam as heresias, mas ao mesmo tempo e no mesmo dia, foi coroado com gloriosa morte na cidade de Roma sob Nero César; e igualmente consagraram a supracitada santa Igreja Romana a Cristo, o Senhor, e, com sua presença e venerando triunfo, colocaram-na à frente de todas as outras cidades no mundo inteiro.
3. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana ecclesia 'non habens maculam nec rugam nec aliquid eiusmodi'.
3. A primeira sé do Apóstolo Pedro é, portanto, a Igreja Romana, «não tendo mancha, nem ruga, nem alguma coisa semelhante» (Ef 5, 27).
Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco eius discipulo atque evangelista consecrata est, ipseque in Aegypto directus a Petro apostolo verbum veritatis praedicavit et gloriosum consummavit martyrium.
A segunda sé, por sua vez, foi consagrada em Alexandria, em nome do bem-aventurado Pedro, por Marcos, seu discípulo e evangelista. Ele mesmo, orientado pelo Apóstolo Pedro, pregou a palavra da verdade no Egito e consumou um glorioso martírio.
Tertia vero sedes apud Antiochiam beatissimi apostoli Petri habetur honorabilis, eo quod illic priusquam Romae venisset habitavit et illic primum nomen Christianorum novellae gentis exortum est.
A terceira sé do beatíssimo Apóstolo Pedro, em Antioquia, é deveras considerada honorável, porque ali habitou antes de vir à Roma e ali apareceu pela primeira vez o nome da nova estirpe, «cristãos».
IV. Et quamvis «aliud fundamentum nullus possit ponere praeter id quod positum est, Christus Iesus», tamen ad aedificationem sancta idem Romana ecclesia post illas Veteris vel Novi Testamenti quas regulariter superius enumeravimus etiam has suscipi non prohibet Scripturas:
IV. E embora «ninguém possa pôr outro fundamento além do que está posto, Cristo Jesus» (1Co 3, 11), contudo, para a edificação, a mesma santa Igreja Romana, depois das Escrituras do Antigo e do Novo Testamento que enumeramos regularmente mais acima, não proíbe que sejam acolhidos também estes sínodos:
1. Sanctam synodum Nicenam secundum trecentos decem et octo patres mediante maximo Constantino Augusto, in qua Arrius hereticus condemnatus est; sanctam synodum Constantinopolitam mediante Theodosio seniore Augusto, in qua Macedonius hereticus debitam damnationem excepit; sanctam synodum Ephesinam, in qua Nestorius damnatus est consensu beatissimi Caelestini papae mediante Cyrillo Alexandrinae sedis antiste et Arcadio episcopo ab Italia destinato; sanctam synodum Calcedonensem mediante Marciano Augusto et Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana hereses simul cum Dioscoro eiusque conplicibus damnatae sunt. Sed et si qua sunt concilia a sanctis patribus hactenus instituta post istorum quattuor auctoritatem, et custodienda et recipienda decrevimus.
1. O Santo Sínodo de Niceia segundo os trezentos e dezoito padres com a mediação de Constantino Augusto, o Grande, no qual o herético Ário foi condenado; o Santo Sínodo de Constantinopla com a mediação de Teodósio Augusto, o Velho, no qual o herege Macedônio recebeu a devida condenação; o Santo Sínodo de Éfeso, no qual Nestório foi condenado com a anuência do beatíssimo Papa Celestino e a mediação de Cirilo, o prelado da Sé Alexandrina, e de Arcadio, o bispo designado da Itália; o Santo Sínodo de Calcedônia com a mediação de Marciano Augusto e de Anatolio, bispo de Constantinopla, no qual as heresias nestoriana e eutiquiana foram condenadas juntamente com Dióscoro e seus cúmplices. Mas se há, também, quaisquer concílios promulgados até agora pelos santos Padres, depois da autoridade desses quatro, decretamos que devem ser guardados e recebidos.
2. Iam nunc subiiciendum de opusculis Sanctorum Patrum, quae in Ecclesia Catholica recipiuntur.
2. Desde já, devemos discorrer acerca dos opúsculos dos Santos Padres que são recebidos na Igreja Católica.
Item opuscula beati Caecilii Cypriani martyris et Cathaginensis episcopi.
Item opuscula beati Gregorii Nanzaneni episcopi.
Item opuscula beati Basilii Cappadociae episcopi.
Item opuscula beati Iohannis Constantionipolitani episcopi.
Item opuscula beati Theophili Alexandrini episcopi.
Item opuscula beati Cyrilli Alexandrini episcopi.
Item opuscula beati Hilarii Pictaviensis episcopi.
Item opuscula beati Ambrosii Mediolanensis episcopi.
Item opuscula beati Augustini Hipporegiensis episcopi.
Item opuscula beati Hieronimi presbyteri.
Item opuscula beati Prosperi viri religiosissimi.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Cecílio Cipriano, mártir e bispo de Cartago.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Gregório, bispo de Nazianzo.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Basílio, bispo da Capadócia.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado João, bispo de Constantinopla.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Teófilo, bispo de Alexandria.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Cirilo, bispo de Alexandria.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Hilário, bispo de Pictávio.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Ambrósio, bispo de Milão.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Agostinho, bispo de Hipona.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Jerônimo, presbítero.
Igualmente, os opúsculos do bem-aventurado Próspero, varão muito religioso.
3. Item epistulam beati papae Leonis ad Flavianum Constantinopolitanum episcopem destinatam, de cuius textu quispiam si usque ad unum iota disputaverit et non eam in omnibus venerabiliter receperit, anathema sit.
3. Igualmente, a epístola do bem-aventurado Leão destinada a Flávio, bispo de Constantinopla; acerca de seu texto, se alguém tiver disputado até um único iota e não a tiver recebido com veneração em todas as coisas, seja anátema.
Item opuscula atque tractatus omnium Patrum orthodoxorum, qui in nullo a sanctae Romanae ecclesiae consortio deviarunt, nec ab eius fide vel praedicatione seiuncti sunt sed ipsius communicationis per gratiam Dei usque in ultimum diem vitae suae fuere participes, legendos decernimus.
Igualmente, os opúsculos e tratados de todos os Padres ortodoxos, que em nada se desviaram da comunidade da santa Igreja Romana, nem se separaram de sua fé ou pregação, mas, pela graça de Deus, foram participantes de sua comunhão até o último dia de suas vidas, decretamos que devem ser lidos.
Item decretales epistulas, quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma pro diversorum patrum consultatione dederunt, venerabiliter suscipiendas esse.
Igualmente, as epístolas decretais, que os beatíssimos papas em diversos momentos emitiram a partir da cidade de Roma, em razão da consulta de diversos Padres, devem ser acolhidas com veneração.
4. Item gesta sanctorum martyrum, quae multiplicibus tormentorum cruciatibus et mirabilibus confessionum triumphis inradiant. Quis catholicorum dubitet maiora eos in agonibus fuisse perpessos nec suis viribus sed Dei gratia et adiutorio universa tolerasse? Sed ideo secundum antiquam consuetudinem singulari cautela in sancta Romana ecclesia non leguntur, quia et eorum qui conscripsere nomina penitus ignorantur et ab infidelibus et idiotis, superflua aut minus apta quam rei ordo fuerit, scripta esse putantur; sicut cuiusdam Cyrici et Iulittae, sicut Georgii aliorumque eiusmodi passiones quae ab hereticis perhibentur conpositae. Propter quod, ut dictum est, ne vel levis subsannandi oriretur occasio, in sancta Romana ecclesia non leguntur. Nos tamen cum praedicta ecclesia omnes martyres et eorum gloriosos agones, qui Deo magis quam hominibus noti sunt, omni devotione veneramur.
4. Igualmente, os feitos notáveis dos santos mártires, que resplandecem com numerosos suplícios de seus tormentos e admiráveis triunfos de suas confissões. Quem dos católicos duvidaria que eles suportaram coisas maiores em suas agonias e toleraram tudo não por suas próprias forças, mas pela graça e auxílio de Deus? Mas, segundo um antigo costume, por singular cautela, não são lidos na santa Igreja Romana, não só porque os nomes daqueles que os escreveram são completamente ignorados, mas também porque, sendo supérfluos ou menos apropriados do que a ordem dos fatos requereria, suspeita-se que foram escritos por infiéis e idiotas, como as paixões de um certo Círico e Julita, como as de Jorge e outras do mesmo gênero, que se diz terem sido compostas por hereges. Por isso, como foi dito, para que não surja nem mesmo uma leve ocasião de escárnio, não são lidos na santa Igreja Romana. Nós, contudo, com a referida Igreja, veneramos com toda devoção todos os mártires e seus gloriosos combates, que são conhecidos mais por Deus do que pelos homens.
Item vitas patrum, Pauli, Antonii, Hilarionis et omnium heremitarum, quas tamen vir beatissimus descripsit Hieronimus, cum honore suscipimus.
Igualmente, com honra acolhemos as vidas dos padres Paulo, Antonio, Hilário e todos os eremitas, aquelas que, todavia, escreveu Jerônimo, varão beatíssimo.
Item actus beati Silvestri apostolicae sedis praesulis, licet eius qui conscripserit nomen ignoretur, a multis tamen in urbe Roma catholicis legi cognovimus et pro antiquo usu multae hoc imitantur ecclesiae.
Igualmente, os atos do bem-aventurado Silvestre, líder da Sé Apostólica, ainda que se ignore o nome de quem escreveu, reconhecemos, contudo, que são lidos por muitos católicos na cidade de Roma e, por causa do antigo uso, muitas igrejas imitam isso.
Item scriptura de inventione crucis et alia scriptura de inventione capitis beati Iohannis Baptistae novellae quidem relationes sunt et nonnulli eas catholici legunt; sed cum haec ad catholicorum manus advenerint, beati Pauli apostoli praecedat sententia: 'omnia probate, quod bonum est tenete'.
Igualmente, a obra sobre a descoberta da cruz e outra obra sobre a descoberta da cabeça do bem-aventurado João Batista são, na verdade, relatos novos e alguns católicos as leem; mas quando estas coisas chegarem às mãos dos católicos, que a sentença do bem-aventurado Apóstolo Paulo as preceda: «Examinai tudo, retende o que é bom» (1Ts 5, 21).
Item Rufinus vir religiossimus plurimos ecclesiastici operis edidit libros, nonnullas etiam scripturas interpretatus est; sed quoniam venerabilis Hieronimus eum in aliquibus de arbitrii libertate notavit, illa sentimus quae praedictum beatum Hieronimum sentire cognoscimus; et non solum de Rufino, sed etiam de universis quos vir saepius memoratus zelo Dei et fidei religione reprehendit.
Igualmente, Rufino, varão muito religioso, publicou numerosos livros de uma obra eclesiástica e interpretou também algumas Escrituras; mas, desde que o venerável Jerônimo o censurou em alguns pontos sobre a liberdade do arbítrio, consideramos aquilo que reconhecemos que o referido bem-aventurado Jerônimo considerou, e não só sobre Rufino, mas também sobre todos aqueles que o mencionado varão, muitas mais vezes, repreendeu com zelo por Deus e com consciência da fé.
Item Origenis nonnulla opuscula, quae vir beatissimus Hieronimus non repudiat, legenda suscipimus, reliqua autem cum auctore suo dicimus renuenda.
Igualmente, alguns opúsculos de Orígenes, que Jerônimo, varão beatíssimo, não rechaça, nós recebemos para leitura; mas dizemos que os restantes devem ser rejeitados juntamente com seu autor.
Item chronica Eusebii Caesariensis atque eiusden historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit et post in laudibus atque excusatione Origenis scismatici unum conscripserit librum, propter rerum tamen singularum notitiam, quae ad instructionem pertinent, usque quaque non dicimus renuendos.
Igualmente, a crônica de Eusébio de Cesareia e os livros de sua história eclesiástica, embora tenha sido morno no primeiro livro de sua narração e depois tenha escrito um livro em louvores e escusa do cismático Orígenes, contudo, por causa de seu conhecimento de coisas singulares que dizem respeito à instrução, de modo algum dizemos que devem ser rejeitados.
Item Orosium virum eruditissimum conlaudamus, quia valde necessariam nobis adversus paganorum calumnias ordinavit historiam miraque brevitate contexuit.
Igualmente, elogiamos Orósio, varão eruditíssimo, porque escreveu uma história muito necessária para nós contra as calúnias dos pagãos e a compôs com admirável brevidade.
Item venerabilis viri Sedulii opus paschale, quod heroicis descripsit versibus, insigni laude praeferimus.
Igualmente, indicamos com insigne louvor a obra pascal de Sedúlio, varão venerável, que descreveu em versos heróicos.
Item Iuvenci nihilominus laboriosum opus non spernimus sed miramur.
Igualmente, apesar de árduo, não desprezamos, mas admiramos o trabalho de Juvenco.
V. Cetera quae ab hereticis sive scismaticis conscripta vel praedicata sunt, nullatenus recipit catholica et apostolica Romana ecclesia; e quibus pauca, quae ad memoriam venerunt et a catholicis vitanda sunt, credidimus esse subdenda:
V. Todos os outros que foram compostos ou publicados por hereges ou cismáticos, a Católica e Apostólica Igreja Romana de modo algum os recebe, dos quais julgamos ser necessário apresentar alguns que nos vieram à memória e que devem ser evitados pelos católicos:
ITEM NOTITIA LIBRORUM APOCRYPHORUM
IGUALMENTE, A LISTA DE LIVROS APÓCRIFOS
Inprimis Ariminensem synodum a Constantio Caesare Constantini filio congregatum mediante Tauro praefecto ex tunc et nunc et in aeternum confitemur esse damnatam.
Primeiro, declaramos que o Sínodo de Arímino, convocado por Constâncio César, filho de Constantino, com a mediação do prefeito Tauro, desde então, agora e para sempre está condenado.
| Itinerarium nomine Petri apostoli, quod appellatur sancti Clementis libri numero novem | apocryphum |
| Actus nomine Andreae apostoli | apocryphi |
| Actus nomine Thomae apostoli | apocryphi |
| Actus nomine Petri apostoli | apocryphi |
| Actus nomine Philippi apostoli | apocryphi |
| Evangelium nomine Mathiae | apocryphum |
| Evangelium nomine Barnabae | apocryphum |
| Evangelium nomine Iacobi minoris | apocryphum |
| Evangelium nomine Petri apostoli | apocryphum |
| Evangelia nomine Bartholomaei | apocrypha |
| Evangelia nomine Andreae | apocrypha |
| Evangelia quae falsavit Lucianus | apocrypha |
| Evangelia quae falsavit Hesychius | apocrypha |
| Liber de infantia Salvatoris | apocryphus |
| Liber de nativitate Salvatoris et de Maria vel obstetrice | apocryphus |
| Liber qui appellatur Pastoris | apocryphus |
| Libri omnes quos fecit Leucius discipulus diabuli | apocryphi |
| Liber qui appellatur Fundamentum | apocryphus |
| Liber qui appellatur Thesaurus | apocryphus |
| Liber de filiabus Adae Leptogeneseos | apocryphus |
| Centonem de Christo virgilianis conpaginatum versibus | apocryphum |
| Liber qui appellatur Actus Theclae et Pauli | apocryphus |
| Liber qui appellatur Nepotis | apocryphus |
| Liber Proverbiorum ab hereticis conscriptus et sancti Sixti nomine praesignatus | apocryphus |
| Revelatio quae appellatur Pauli | apocrypha |
| Revelatio quae appellatur Thomae | apocrypha |
| Revelatio quae appellatur Stephani | apocrypha |
| Liber qui appellatur Transitus sanctae Mariae | apocryphus |
| Liber qui appellatur Paenitentia Adae | apocryphus |
| Liber de Ogia nomine gigante qui post diluvium cum dracone ab hereticis pugnasse perhibetur | apocryphus |
| Liber qui appellatur Testamentum Iob | apocryphus |
| Liber qui appellatur Paenitentia Origenis | apocryphus |
| Liber qui appellatur Paenitentia sancti Cypriani | apocryphus |
| Liber qui appellatur Paenitentia Iamne et Mambre | apocryphus |
| Liber qui appellatur Sortes apostolorum | apocryphus |
| Liber qui appellatur Laus apostolorum | apocryphus |
| Liber qui appellatur Canones apostolorum | apocryphus |
| Liber Physiologus ab hereticis conscriptus et beati Ambrosii nomine praesignatus | apocryphus |
| Historia Eusebii Pamphili | apocrypha |
| opuscula Tertulliani | apocrypha |
| opuscula Lactantii sive Firmiani | apocrypha |
| opuscula Africani | apocrypha |
| opuscula Postumiani et Galli | apocrypha |
| opuscula Montani, Priscillae et Maximillae | apocrypha |
| opuscula Fausti Manichei | apocrypha |
| opuscula Commodiani | apocrypha |
| opuscula alterius Clementis Alexandrini | apocrypha |
| opuscula Thascii Cypriani | apocrypha |
| opuscula Arnobii | apocrypha |
| opuscula Tichonii | apocrypha |
| opuscula Cassiani presbyteri Galliarum | apocrypha |
| opuscula Victorini Petabionensis | apocrypha |
| opuscula Fausti Regiensis Galliarum | apocrypha |
| opuscula Frumentii Caeci | apocrypha |
| [Centonem de Christo virgilianis conpaginatum versibus] | [apocryphum] |
| Epistula Iesu ad Abgarum | apocrypha |
| Epistula Abgari ad Iesum | apocrypha |
| Passio Cyrici et Iulittae | apocrypha |
| Passio Georgii | apocrypha |
| Scriptura quae appellatur Salomonis Interdictio | apocrypha |
| Phylacteria omnia quae non angelorum, ut illi confingunt, sed daemonum magis nominibus conscripta sunt | apocrypha |
| O itinerário sob o nome do Apóstolo Pedro, que é chamado «Os Nove Livros de São Clemente» | apócrifo |
| Os atos sob o nome do Apóstolo André | apócrifos |
| Os atos sob o nome do Apóstolo Tomé | apócrifos |
| Os atos sob o nome do Apóstolo Pedro | apócrifos |
| Os atos sob o nome do Apóstolo Felipe | apócrifos |
| O evangelho sob o nome de Matias | apócrifo |
| O evangelho sob o nome de Barnabé | apócrifo |
| O evangelho sob o nome de Tiago menor | apócrifo |
| O evangelho sob o nome de Pedro | apócrifo |
| O evangelho sob o nome de Tomé que os maniqueus usam | apócrifo |
| Os evangelhos sob o nome de Bartolomeu | apócrifos |
| Os evangelhos sob o nome de André | apócrifos |
| Os evangelhos que Luciano falsificou | apócrifos |
| Os evangelhos que Hesíquio falsificou | apócrifos |
| O livro sobre a infância do Salvador | apócrifo |
| O livro sobre a natividade do Salvador e sobre Maria ou a Parteira | apócrifo |
| O livro que é chamado de «O Pastor» | apócrifo |
| Todos os livros que Lêucio, o discípulo do diabo, compôs | apócrifos |
| O livro que é chamado de «O Fundamento» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «O Tesouro» | apócrifo |
| O livro sobre as filhas de Adão (do Pequeno Gênesis) | apócrifo |
| Um centão sobre Cristo compilado com versos virgilianos | apócrifo |
| O livro que é chamado de «Atos de Tecla e Paulo» | apócrifo |
| O Livro dos Provérbios composto por hereges e assinalado com o nome de São Sixto | apócrifo |
| A Revelação que é atribuída a Paulo | apócrifa |
| A Revelação que é atribuída a Tomé | apócrifa |
| A Revelação que é atribuída a Estêvão | apócrifa |
| O livro que é chamado de «Trânsito de Santa Maria» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «A Penitência de Adão» | apócrifo |
| O livro sobre o gigante de nome Ogias, de quem, da parte dos hereges, se conta que lutou com um dragão após o dilúvio | apócrifo |
| O livro que é chamado de «O Testamento de Jó» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «A Penitência de Orígenes» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «A Penitência de São Cipriano» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «A Penitência de Janes e Jambres» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «Sortes dos Apóstolos» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «O Elogio dos Apóstolos» | apócrifo |
| O livro que é chamado de «Cânones dos Apóstolos» | apócrifo |
| O livro Fisiólogo composto por hereges e assinalado com o nome do bem-aventurado Ambrósio | apócrifo |
| A História de Eusébio Pânfilo | apócrifa |
| Os opúsculos de Tertuliano | apócrifos |
| Os opúsculos de Lactâncio (ou Firmiano) | apócrifos |
| Os opúsculos de Africano | apócrifos |
| Os opúsculos de Postumiano e Galo | apócrifos |
| Os opúsculos de Montano, Priscila e Maximila | apócrifos |
| Os opúsculos de Fausto, o maniqueu | apócrifos |
| Os opúsculos de Comodiano | apócrifos |
| Os opúsculos do outro Clemente de Alexandria | apócrifos |
| Os opúsculos de Táscio Cipriano | apócrifos |
| Os opúsculos de Arnóbio | apócrifos |
| Os opúsculos de Ticônio | apócrifos |
| Os opúsculos de Cassiano, presbítero das Gálias | apócrifos |
| Os opúsculos de Victorino de Pettau | apócrifos |
| Os opúsculos de Fausto, de Riez das Gálias | apócrifos |
| Os opúsculos de Frumêncio, o Cego | apócrifos |
| [Um centão sobre Cristo compilado com versos virgilianos] | [apócrifo] |
| A Epístola de Jesus a Abgar | apócrifa |
| A Epístola de Abgar a Jesus | apócrifa |
| A Paixão de Círico e Julita | apócrifa |
| A Paixão de Jorge | apócrifa |
| A obra que é chamada de «A Interdição de Salomão» | apócrifa |
| Todos os filactérios que não foram compostos sob os nomes dos anjos, como eles imaginam, mas antes sob os nomes dos demônios | apócrifos |
Haec et his similia quae Simon Magus, Nicolaus, Cerinthus, Marcion, Basilides, Ebion, Paulus etiam Samosatenus, Photinus et Bonosus qui simili errore defecerunt, Montanus quoque cum suis obscenissimis sequacibus, Apollinaris, Valentinus sive Manicheus, Faustus Africanus, Sabellius, Arrius, Macedonius, Eunomius, Novatus, Sabbatius, Calistus, Donatus, Eustatius, Iovinianus, Pelagius, Iulianus Eclanensis, Caelestius, Maximianus, Priscillianus ab Hispania, Nestorius Constantinpolitanus, Maximus Cynicus, Lampetius, Dioscurus, Eutyches, Petrus et alius Petrus, e quibus unus Alexandriam, alius Antiocham maculavit, Acacius Constantinopolotanus cum consortibus suis nec non et omnes heresei hereseorumque discipuli sive scismatici docuerent vel conscripserunt, quorum nomina minime retinuimus, non solum repudiata verum ab omni Romana catholica et apostolica ecclesia eliminata atque cum suis auctoribus auctorumque sequacibus sub anathematis insolubili vinculo in aeternum confitemur esse damnata.
Estas e outras coisas semelhantes que Simão Mago, Nicolau, Cerinto, Marcião, Basílides, Ebion, também Paulo de Samósata, Fotino e Bonós, que acabaram em erro similar, bem como Montano com seus obsceníssimos sequazes, Apolinário, Valentino ou Maniqueu, Fausto Africano, Sabélio, Ário, Macedônio, Eunômio, Novato, Sabácio, Calisto, Donato, Eustácio, Joviniano, Pelágio, Juliano de Eclanum, Celéstio, Maximiano, Prisciliano da Espanha, Nestório de Constantinopla, Máximo Cínico, Lampécio, Dióscoro, Êutiques, Pedro e o outro Pedro, dos quais um maculou Alexandria e o outro Antioquia, Acácio de Constantinopla com seus companheiros, e ainda todos os hereges e os discípulos dos hereges, ou cismáticos, cujos nomes muito pouco conservamos, ensinaram ou compuseram, declaramos que não apenas foram repudiados, mas também banidos de toda a Católica e Apostólica Igreja Romana e, juntamente com seus autores e os sequazes dos autores, condenados para sempre sob o vínculo insolúvel do anátema.